| Dramatopisarz, poeta,
malarz i reformator
teatru. W latach 1884-85 i 1887-95 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk
Pięknych (był m.in. uczniem i współpracownikiem Jana Matejki) oraz na
Uniwersytecie
Jagiellońskim. W latach 1890-94 za granicą, głównie w Paryżu, gdzie
oddziałała
na niego sztuka Paula Gauguina, nabistów oraz drzeworyt japoński. W
latach
1898-98 był kierownikiem graficznym krakowskiego "Życia"; 1898-1905
dzialal
m.in. jako inscenizator w krakowskim teatrze (w 1905 zabiegał o
dyrekcję).
W 1906 został docentem w Szkole Sztuk Pięknych. Od 1897 byl czlonkiem
towarzystwa
Sztuka.
Ulubioną techniką Stanisława Wyspiańskiego był pastel (wizerunki dzieci, portrety, Macierzyństwo). Zajmował się też grafiką (m.in. ilustracje do Iliady, winiety i układy graficzne tygodnika krakowskiego "Życie" oraz publikowanych własnych dramatów). Ważne miejsce w jego działalności, rozpoczętej współpracą z Janem Matejką i Józefem Mehofferem przy polichromii Kościoła Mariackiego, zajmowały projekty witraży i polichromii wnętrz: np. w krakowskim kościele Franciszkanów 1897-1905, w katedrze lwowskiej 1892-94 i wawelskiej 1900-02 (nie zrealizowane). W twórczości plastycznej Wyspiańskiego przeważał portret, w dziedzinie którego reprezentował ekspresjonizm (np. portrety Kazimierza Lewandowskiego i Lucjana Rydla 1898) i pejzaż (m.in. cykl widoków na Kopiec Kościuszki 1904-05). Wyspiański opracowywał scenografie do własnych dramatów, projekty dekoracji wnętrz (np. Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie), mebli i tkanin, oraz projekty architektoniczne. Był jednym z twórców programu i praktyki tzw. sztuki stosowanej w Polsce, reformatorem grafiki książkowej. W jego stylu widoczny jest zarowno trwały wpływ Matejki, jak i żywe związki z secesją (dekoracyjność, charakterystyczna giętka i kapryśna linia, stylizacje roślinne) i impresjonizm. (Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1976) |